Przeciwdziałanie wykluczeniom społecznym

Miasto prowadziło działania pomocowe i profilaktyczne przeciwdziałające wykluczeniu społecznemu. Skierowane one były m.in. do osób z niepełnosprawnościami, osób w kryzysie bezdomności, długotrwale bezrobotnych, uzależnionych, z zaburzeniami psychicznymi, zwolnionych z zakładów karnych, a także cudzoziemców, w tym uchodźców.

Informacje na temat cudzoziemców znajdują się w podrozdziale „Cudzoziemcy” (rozdział „Mieszkańcy”).

Działania na rzecz osób z niepełnosprawnościami prowadzili: Pełnomocniczka Prezydenta Miasta Poznania ds. Osób z Niepełnosprawnościami, Miejska Społeczna Rada ds. Osób Niepełnosprawnych, Komisja Dialogu Obywatelskiego przy Pełnomocniczce Prezydenta Miasta Poznania ds. Osób z Niepełnosprawnościami, Miejski Zespół ds. Dostępności. Prowadzono także portal „Niepełnosprawność”.

Według GUS-u w 2024 r. (najnowsze dostępne dane) na 1000 mieszkańców Poznania przypadało prawie 75 osób z udokumentowaną niepełnosprawnością.

Program „Poznań Mobil_N” został wyróżniony w konkursie „SWITCH into Universal Design”. Konkurs wyróżnia najlepsze rozwiązania, które ułatwiają dobre i godne życie.

Konkurs zorganizowała Fundacja Integracja oraz Stowarzyszenie Projektowe SPFP, zrzeszające profesjonalistów w dziedzinie projektowania. W 2025 r. w ramach programu „Poznań Mobil_N” osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności korzystały z bezpłatnych usług w miejscu zamieszkania, tj. pielęgnacji paznokci u dłoni i stóp (skorzystało 1 tys. osób), mycia okien (skorzystało 213 osób), drobnych napraw domowych (skorzystało 78 osób) oraz porządkowania nagrobków (skorzystało 40 osób).

Celem prowadzonych przez Miasto działań dla osób z niepełnosprawnościami było umożliwienie lub zwiększenie ich uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. Środki na część tych zadań pochodziły z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i obejmowały m.in. takie działania, jak:

• funkcjonowanie 9 warsztatów terapii zajęciowej (324 uczestników) oraz realizowanie programu „Zajęcia klubowe w warsztatach terapii zajęciowej” (40 osób);
• zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (1,1 tys. osób);
• dofinansowanie uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych (799 osób łącznie z opiekunami);
• dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych (37 osób), technicznych (153osoby) i barier w komunikowaniu się (129 osób);
• kontynuowanie programu „Aktywny Samorząd” – skorzystało z niego 545 osób, w tym 136 osobom dofinansowano lub zrefundowano koszty uzyskania wykształcenia wyższego, a 409 osobom dofinansowano lub zrefundowano likwidację różnych barier m.in. transportowych czy związanych z poruszaniem się.

Pomoc osobom z zaburzeniami psychicznymi polegała m.in. na zapewnieniu funkcjonowania 9 środowiskowych domów samopomocy prowadzonych przez różne stowarzyszenia. Na dzień 31.12.2025 r. korzystało z nich 346 osób, w tym co czwarta osoba z niepełnosprawnością sprzężoną (z więcej niż jednym rodzajem niepełnosprawności). 

Osobom z niepełnosprawnościami (w tym seniorom i osobom z zaburzeniami psychicznymi) zapewniono pomoc w miejscu zamieszkania w formie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych i sąsiedzkich (skorzystało 4,2 tys. osób). Ponadto osoby z niepełnosprawnościami mogły skorzystać z pomocy asystentów, którzy m.in. pomagali w przemieszczaniu się, wizytach u lekarza czy w robieniu zakupów (skorzystały 184 osoby). Rodziny lub opiekunowie osób z niepełnosprawnościami mogli skorzystać z bezpłatnych usług wytchnieniowych, dostępnych zarówno w formie dziennego, jak i całodobowego pobytu w placówce (skorzystało 281 rodzin).  

W 2025 r. organizatorzy imprez i wydarzeń odbywających się w przestrzeni publicznej Poznania mogli bezpłatnie wypożyczyć plenerową „Komfortkę”.

„Komfortka” jest pomieszczeniem specjalnie przystosowanym do pomocy higienicznej dla osób z niepełnosprawnościami, w tym seniorów oraz dzieci. Mobilna „Komfortka” jest uzupełnieniem stacjonarnych „Komfortek”, które w Poznaniu dostępne były w 21 lokalizacjach, w tym na 4 miejskich pływalniach, w Nowym i Starym ZOO czy Galerii Miejskiej Arsenał.

Komfortka na wydarzeniu plenerowym w Poznaniu

Źródło: UMP

W 2025 r. Miasto stosowało „Standardy Dostępności dla Miasta Poznania”, określające sposób planowania inwestycji publicznych, tak by zapewnić dostępność przestrzeni dla wszystkich. Miasto stosowało również prosty język jako standard komunikacji urzędowej w pismach i dokumentach oraz tekstach internetowych.

Miasto przygotowało dwie publikacje, stanowiące kompendia wiedzy z praktycznymi informacjami, tj.: „Poznański przewodnik po ulgach i uprawnieniach dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin” oraz „Informator dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością”.

Mieszkańcy Poznania, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej mogli skorzystać z nieodpłatnej porady prawnej lub obywatelskiej w jednym z 22 punktów działających na terenie Poznania. Osoby z niepełnosprawnością mogły uzyskać pomoc nie tylko w wyznaczonych punktach, lecz również w miejscu zamieszkania.

Port Lotniczy Poznań-Ławica przystąpił do programu „Hidden Disabilities Sunflower” („Słonecznik – ukryte niepełnosprawności”). Jest to inicjatywa o zasięgu światowym, która ma wspierać osoby z niewidocznymi na pierwszy rzut oka problemami, takimi jak zaburzenia ze spektrum autyzmu, choroby przewlekłe, schorzenia neurologiczne czy zaburzenia lękowe. Port Lotniczy Poznań-Ławica od wielu lat zapewnia wysokie standardy obsługi pasażerów wymagających dodatkowej pomocy (PRM – Passengers with Reduced Mobility).

Osoby z niepełnosprawnościami (339 osób) stanowiły 7,1% osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Poznaniu (stan na koniec grudnia 2025 r.). Poznańskie Centrum Wspierania Rozwoju Zawodowego udzieliło wsparcia 30 osobom z niepełnosprawnościami oraz 29 pracodawcom. Ponadto z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznano osobom z niepełnosprawnościami środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz zwrócono pracodawcom koszty utworzenia stanowisk pracy dla osób z niepełnosprawnościami.

W Poznaniu odbyły się także Giełda Pracy dla Osób z Niepełnosprawnościami oraz 3. edycja Hybrydowych Targów Pracy dla Osób z (Nie)pełnosprawnościami.

Trwała budowa Zakładu Aktywności Zawodowej dla osób z niepełnosprawnościami (przy ul. K. Pułaskiego). Zakład będzie prowadził palarnię kawy wraz z kawiarnią, pracownię co-packingu i montażu, archiwizację i digitalizację dokumentów, a także Ekologiczne Centrum Usług Pralniczych. Zatrudnienie znajdzie w nim ponad 100 osób, w tym 80 osób z niepełnosprawnościami.

W 2025 r. w Poznaniu zlokalizowano 158 miejsc przebywania osób w kryzysie bezdomności (tzw. „koczowiska”).

Liczba osób w kryzysie bezdomności objętych różnymi formami wsparcia przez MOPR zwiększyła się z 1,1 tys. do 1,3 tys. osób. Udzielana pomoc obejmowała m.in. wskazanie miejsca schronienia, skierowanie do ośrodka, pokrycie kosztów pobytu w placówce, przyjęcie do ogrzewalni oraz zapewnienie posiłku.

Instytucjonalne bezpieczeństwo osób w kryzysie bezdomności zapewniało 14 ośrodków i ogrzewalni (w tym 11 ośrodków znajdowało się w Poznaniu, a pozostałe w Gościejewie, Rożnowicach, Błońsku). Dysponowały one łącznie 719 miejscami (w tym 524 miejsca znajdowały się w ośrodkach w Poznaniu, z których 65% było dofinansowanych przez Miasto). Na koniec 2025 r. w ośrodkach tych przebywało 725 osób, w tym 552 w Poznaniu.

Miasto realizowało oraz wspierało (poprzez np. dotacje) różne projekty i działania na rzecz pomocy osobom w kryzysie bezdomności, takie jak:

• zapewnienie posiłku przez 4 jadłodajnie (średnio dziennie 702 osobom);
• funkcjonowanie „Łaźni miejskiej i strefy pomocy doraźnej” (7,2 tys. przyjęć);
• zapewnienie usług „Mobilnego punktu pomocy” (m.in. z pomocy przedmedycznej i socjalnej skorzystało minimum 200 osób);
• streetworking (Pogotowie Społeczne nawiązało kontakt z 794 osobami, a Caritas Archidiecezji Poznańskiej ze 117 osobami);
• zorganizowanie śniadania wielkanocnego oraz przekazanie paczek (dla 1,4 tys. osób);
• zorganizowanie spotkania wigilijnego oraz przekazanie paczek (dla 1,2 tys. osób);
• realizację projektu unijnego „Bezpieczna przystań – wsparcie osób w kryzysie bezdomności przebywających w Poznaniu” (skorzystały 94 osoby).

Romowie, którzy zamieszkiwali teren przy ul. Lechickiej (obszar byłych ogrodów działkowych), otrzymali pomoc finansową (96 rodzin) oraz zostali objęci pracą socjalną (87 rodzin).

Pięć Centrów Integracji Społecznej (CIS) zajmowało się reintegracją zawodową i społeczną osób, które z różnych przyczyn miały trudności w odnalezieniu się na rynku pracy i były zagrożone wykluczeniem społecznym. Skierowano do nich 642 osoby, spośród których 302 rozpoczęły udział w zajęciach, a 66 osób po ich zakończeniu podjęło zatrudnienie. Swoją ofertę CIS-y kierowały m.in. do osób w kryzysie bezdomności realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności, osób uzależnionych, chorych psychicznie, długotrwale bezrobotnych, zwolnionych z zakładów karnych, uchodźców i osób z niepełnosprawnościami. Działania CIS-ów obejmowały m.in. opracowanie Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego, organizację warsztatów zawodowych, zajęć edukacyjnych, doradztwo zawodowe, rozwój osobisty czy zajęcia planowania życia.

W celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu spowodowanemu m.in. zadłużeniem, działalność kontynuowała Spółdzielnia Socjalna „Poznanianka”, która zatrudniała 22 osoby. Spółdzielnia dawała możliwość odpracowania zadłużenia w opłatach za czynsz w mieszkaniach komunalnych oraz wspierała osoby pozostające długotrwale bez zatrudnienia lub mające problemy z utrzymaniem pracy. Ponadto Miasto w 2025 r. kontynuowało działania z zakresu edukacji finansowej oraz pomocy w problemach z zadłużeniem (skorzystały 154 osoby).

W środowiskach marginalizowanych realizowano „Usługę organizowania społeczności lokalnej”. Opierała się ona na długofalowym wzmacnianiu potencjału całej społeczności oraz poszczególnych osób, rodzin i grup, a także na tworzeniu sieci współpracy i budowaniu struktur wspierających rozwiązywanie lokalnych problemów.

W 2025 r. Miasto realizowało projekt unijny „Pomoc po sąsiedzku – rozwój systemu usług społecznych świadczonych w społeczności lokalnej dla mieszkańców Poznania”, z którego skorzystało 306 osób.

Pracownia Ekonomii Społecznej „Ładne rzeczy” działała na rzecz wzmacniania lokalnych podmiotów ekonomii społecznej oraz promowania tematyki społecznej, a także społecznej odpowiedzialności biznesu. Jej funkcjonowanie jest częścią projektu „Wielkopolskie Centrum Ekonomii Solidarnej”.

Działania w zakresie równego traktowania, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, prowadzili: Pełnomocniczka Prezydenta Miasta Poznania ds. polityki równościowej, Zespół ds. Polityki Równości i Różnorodności, Komisja Dialogu Obywatelskiego przy Pełnomocniczce Prezydenta Miasta Poznania ds. polityki równościowej.

Na zlecenie Miasta organizacje pozarządowe zrealizowały działania w ramach polityki równościowej. Wśród nich m.in. znalazły się:

• udzielanie specjalistycznego wsparcia dla osób narażonych na łamanie praw człowieka, zagrożonych dyskryminacją i dyskryminowanych – in. wsparcie psychologiczne, wsparcie dzieci i młodzieży, w tym również narażonych na przemoc rówieśniczą, doradztwo prawne, wsparcie rozwojowe dla osób neuroróżnorodnych;
• prowadzenie mieszkania interwencyjnego dla pełnoletnich osób LGBT+ w kryzysie bezdomności;
• upowszechnianie i ochrona praw kobiet – in. działania wzmacniające kobiety oraz wspierające w przeciwdziałaniu przemocy wobec nich; działanie centrów wsparcia kobiet (w 6 lokalizacjach), które udzielały wsparcia psychologicznego, prawnego oraz przeprowadziły warsztaty motywujące i budujące asertywność;
• działania edukacyjne i zwiększające wiedzę w zakresie równości i różnorodności – m.in. warsztaty o tym, jak uczyć dzieci i młodzież akceptacji i otwartości na drugiego człowieka;
• działania edukacyjne dla nauczycieli i podmiotów pracujących z młodzieżą – warsztaty z właściwej komunikacji z młodymi osobami transpłciowymi oraz szkolenia dotyczące pracy z młodymi osobami transpłciowymi i niebinarnymi.

W Poznaniu po raz siódmy odbył się „Poznański Tydzień Różnorodności”, podczas którego m.in. przeprowadzono panele dyskusyjne o neuroróżnorodności, o poznańskich kobietach, o tym jakie narodowości budowały i tworzyły Poznań oraz o prawach kobiet w różnych kulturach. Odbył się również cykl spotkań mających na celu wzajemne poznanie perspektyw osób neuroróżnorodnych. Zorganizowano warsztaty i spotkania (prawno-psychologiczne i spotkanie integracyjne dla osób LGBT+ i osób z ich otoczenia, warsztat edukacyjny oraz spotkanie międzyreligijne, warsztaty międzykulturowe, inkluzywne warsztaty ceramiczne), a także wystawę o tym, jak wygląda różnorodność w codzienności oraz piknik wspólnotowy.

Dla osób LGBT+ w wieku senioralnym stworzono bezpieczną przestrzeń spotkań oraz zorganizowano działania kulturalne i integracyjne, aby m.in. zapobiegać wykluczeniu społecznemu tych osób, wzmocnić ich poczucie przynależności oraz poprawić dobrostan psychiczny.

Miasto przeprowadziło akcję społeczną „Poznanianki 2025”. Jej celem było uhonorowanie działaczek i aktywistek, które inicjują miejskie i lokalne działania. Zwyciężyły, wyłonione przez Kapitułę:

• Maria Sadowska;
• Kamila Lenczewska;
• Dominika Mroczek-Dąbrowska;
• Małgorzata „Rita” Łyczywek;
• Jagoda Żurawska.

Finałowa gala „Poznanianek 2025”

Źródło: UMP

Finałem akcji był „Poznański Tydzień Kobiet”, podczas którego Poznanianki mogły wziąć udział w różnych wydarzeniach, jak m.in. „Biała Sobota” (badania i konsultacje ze specjalistami) oraz wielu spotkaniach i warsztatach rozwojowych, ruchowych, artystycznych czy zdrowotnych.

Wystawa Poznanianki 2025

Źródło: UMP

Miasto Poznań otrzymało nagrodę „True Equity Award” – wyróżnienie dla samorządów, które podejmują konkretne, długofalowe inicjatywy na rzecz równości i różnorodności społeczeństwa. Kapituła konkursowa doceniła konsekwencję i odwagę Miasta Poznania w realizacji polityki równościowej.

W Poznaniu po raz trzeci zorganizowano Tęczowy Puchar Polski w siatkówce. Odbył się także 21. Marsz Równości, który stanowił finał festiwalu Poznań Pride.

Marsz Równości w Poznaniu

Źródło: UMP (fot. Grzegorz Dembiński)