Projekty i wydarzenia kulturalne

W 2025 r. wdrażany był „Poznański Program dla Kultury 2024–2028”, który Rada Miasta Poznania uchwaliła w 2024 r. Zaktualizowany Program kładzie nacisk na trzy kluczowe zagadnienia: dostępność kultury, ochronę niematerialnego dziedzictwa Poznania oraz kwestie związane z klimatem i ochroną środowiska.

W 2025 r. w ramach wdrażania „Poznańskiego Programu dla Kultury 2024–2028” miejskie instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe zrealizowały liczne projekty i wydarzenia artystyczne:

• 77 projektów wybranych w ramach konkursów dotacyjnych Miasta Poznania na kulturowe/kulturalne inicjatywy dzielnicowe, w tym m.in.: Scena nad Rusałką 2025; Muzyka i Teatr na Winogradzkim Fyrtlu; Królewski Festyn na Piątkowie; Jeżyckie Historie. Kontynuacja; Festiwal Literacki Strzeszyn 2025 – letnie zajęcia dla dzieci i młodzieży; Kultura na Fyrtlach Antoninek–Zieliniec–Kobylepole; obchody 100-lecia przyłączenia Starołęki do Poznania; Kulturalne Podolany 2025; Tramwajem na Rataje… Stulecie przyłączenia Rataj do Poznania!; COOLtura na Szczepankowie; Kierski Festiwal 2025; 35. Dni Łazarza – „Patroni łazarskich ulic”; Młoda Kultura na Dębcu; Gołębia – Tu się spotkajmy!; Kulturalny Ogród Szeląg; Fyrtel Główna – interdyscyplinarne laboratorium twórcze Społecznego Centrum Kultury;
• 20 projektów wybranych w ramach konkursów dotacyjnych Miasta Poznania na inicjatywy odnoszące się do dziedzictwa kulturowego (np. animacja, badania, promocja dziedzictwa), w tym m.in.: Poznań. Made of History. Filmy o zabytkach Poznania; Czarneccy do Poznania – 100-lecie rozpoczęcia pracy W. Czarneckiego w Poznaniu; Dawno temu w Glutendorfie – realizacja spektakli teatru ludowego oraz działań towarzyszących; organizacja 41. Konkursu im. Kazimiery Iłłakowiczówny oraz 48. Międzynarodowego Listopada Poetyckiego; Historia pierwszych Piastów na muralu – upamiętnienie 1000-lecia koronacji pierwszych królów Polski: Bolesława Chrobrego oraz Mieszka II Lamberta na ścianie bloku przy ul. Galla Anonima 3–5 w Poznaniu; 1000 lat ludzi i roślin – cykl warsztatów o roślinnym dziedzictwie Ostrowa Tumskiego od wczesnego średniowiecza do współczesności; Poznańskie Repozytorium Form Przestrzennych – Sztuka Poznania – identyfikacja; Paweł Edmund Strzelecki – z Poznania do Irlandii.

Mural upamiętniający rocznicę 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego

Źródło: UMP

W Sali Wielkiej CK Zamek odbyła się IX edycja Poznańskiej Debaty o Języku. Wydarzenie zorganizowane zostało przez Miasto Poznań i Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Językoznawcy spotkali się w Poznaniu, by porozmawiać o relacji języka i tożsamości. W dyskusji uczestniczyli dr hab. Michał Rusinek, prof. UJ, Anna Tess Gołębiowska-Kmieciak, działająca w kolektywie „Rada Języka Neutralnego” oraz dr hab. Tomasz Wicherkiewicz, prof. UAM.

Miejskie instytucje kultury oraz poznańskie organizacje pozarządowe zrealizowały w 2025 r. 51 projektów kulturalnych we współpracy z twórcami i organizacjami migranckimi oraz środowiskami mniejszości etnicznych. Najwięcej projektów (15) zrealizowała lub współorganizowała Galeria Miejska Arsenał GaMA, w tym m.in. seminarium „Udział społeczności międzynarodowej w kulturze Poznania”, spotkanie autorskie z ukraińską poetką, tłumaczką i dziennikarką Iją Kiwą oraz wydarzenie „Wojna dłuższa, niż…”, upamiętniające 3. rocznicę pełnoskalowej wojny. Ponadto odbył się m.in.: Tydzień Sztuki Ukraińskiej w Poznaniu 2025 (Fundacja Art Cluster), XVIII Festiwal Kultury „Ukraińska Wiosna” 2025 (Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Polska – Ukraina”), a także performance „Exi(s)t. Final version” (Fundacja Barak Kultury).

Miejska oferta kulturalna skierowana była do wszystkich grup społecznych, w tym m.in. do: rodzin, dzieci i młodzieży, seniorów, obcokrajowców i osób z niepełnosprawnościami.

W 2025 r. Miasto Poznań dofinansowało działalność 233 organizacji pozarządowych, które zrealizowały 384 projekty kulturalne. W projektach uczestniczyło ponad 630 tys. osób.

Do ważniejszych projektów kulturalnych wspieranych przez Miasto w 2025 r. w różnej formie (dofinansowanie, organizacja, patronat honorowy) należały m.in.:

• festiwale:
  • 43. Międzynarodowy Festiwal Filmów Młodego Widza Ale Kino! – częścią wydarzenia był międzynarodowy konkurs filmów dla dzieci i młodzieży, obejmujący produkcje z lat 2024–2025; w programie znalazło się ponad 116 filmów z 39 krajów i 6 kontynentów; w festiwalu uczestniczyło ponad 11 tys. osób;
  • 18. Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych ANIMATOR 2025 – ponad 250 seansów i niemal 10 tys. widzów; ważna przestrzeń spotkań branży filmowej; od 9 lat ANIMATOR jest festiwalem kwalifikującym do nominacji Oscarowych, a w jego ramach odbywa się Międzynarodowy Konkurs Filmów Krótkometrażowych;
  • 18. Ethno Port Poznań – festiwal muzyki świata, będący miejscem spotkania różnych kultur, przyciągający artystów i publiczność z wielu krajów;
  • British Film Festival– 2. edycja festiwalu prezentującego kinematografię brytyjską (100 seansów), organizowanego we współpracy z British Council i Ambasadą Brytyjską; program obejmował produkcje z Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej, a także filmy odnoszące się do dziedzictwa krajów kolonialnych i postkolonialnych;
  • Festiwal Czas na Teatr – 4. edycja festiwalu prezentującego spektakle muzyczne i musicalowe;
  • Festiwal Kino bez Barier – przegląd filmowy dostępny dla szerokiej publiczności, w tym dla osób z niepełnosprawnościami; zaprezentowano kilkanaście pokazów z audiodeskrypcją, napisami dla osób niesłyszących oraz tłumaczeniem na polski język migowy;
  • 25. Biennale Sztuki dla Dziecka – międzynarodowy festiwal; ponad 5 tys. uczestników i 70 wydarzeń, w tym przede wszystkim spektakle, koncerty, działania performatywne, instalacje i akcje twórcze w przestrzeni miasta, tworzone z myślą o rodzinach z dziećmi, ale otwarte dla wszystkich;
  • II Ogólnopolskie Spotkania Młodego Teatru „Wuchta” – festiwal młodego teatru, prezentujący twórczość młodych artystów; w jego ramach zaprezentowano 13 spektakli i 3 koncerty;
  • 35. Malta Festival Poznań 2025 – 500 artystów z całego świata współtworzyło 111 wydarzeń; w programie znalazły się spektakle, koncerty, projekcje filmowe i panele dyskusyjne, które odbyły się w 18 lokalizacjach oraz na placach i ulicach miasta; w festiwalu uczestniczyło ponad 15 tys. osób;
  • Enter Enea Festival – międzynarodowy festiwal muzyczny pod dyrekcją artystyczną pianisty i kompozytora Leszka Możdżera; 15. edycja zgromadziła artystów z Polski i świata, prezentując 11 koncertów jazzowych, muzyki improwizowanej oraz projektów łączących klasykę z nowoczesnością; uczestniczyło ponad 4,5 tys. osób;
  • 9. Międzynarodowy Festiwal Cały Poznań Ukulele – w wydarzeniu wzięło udział blisko 15 tys. osób;
  • Festiwal Tradycji Poznańskich i Święto Bamberskie 2025 – 2. edycja festiwalu nawiązywała do rocznicy koronacji pierwszego króla Polski; program obejmował m.in. spacery edukacyjne, wykłady historyczne i spotkania z archeologami, a także wystawę plenerową „1000 lat dziedzictwa Poznania” na Moście Biskupa Jordana;
  • Festiwal Fantastyki Pyrkon – 25. edycja największej imprezy poświęconej fantastyce w Polsce i jednej z największych w Europie; program zawierał 2400 punktów, w tym 30 koncertów, blisko 20 stref tematycznych (m.in. Strefa Naukowa, Komiksowa, Gamingowa, Cosplayowa, Dziecięca, Fanów Klocków LEGO, Literacka); uczestniczyło ponad 60 tys. osób;
  • Poznań Design Festiwal – festiwal poświęcony wzornictwu i jego wykorzystaniu w przestrzeni publicznej; 12. edycja pod hasłem „Go Local” koncentrowała się na lokalnych inicjatywach i potrzebach; w wydarzeniu uczestniczyło około 4 tys. osób;
  • Poznański Festiwal Kryminału Granda – 11. edycja odbyła się pod hasłem „labirynt”; w programie znalazła się także „Granda dla dzieciaków”, obejmująca spotkania z autorami, warsztaty i zajęcia dla najmłodszych uczestników;
  • 8. Poznański Festiwal Sztuki Komiksowej – koncentrował się na motywie fantastyki – zarówno tej z przeszłości, jak i współczesnej;
  • BitterSweet Festival – pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu, który przyciągnął światowe i krajowe gwiazdy muzyki popularnej; wystąpili również poznańscy artyści i zespoły – m.in. Filharmonia Poznańska, Teatr Muzyczny, Chór Teatru Wielkiego, jazzowa Blue Jazz Orchestra oraz laureatka Konkursu im. Henryka Wieniawskiego – Agata Szymczewska; na czterech scenach odbywały się koncerty światowych „headlinerów”; wystąpili również młodzi artyści;
  • Next Fest Music Showcase & Conference 2025 – powstał we współpracy instytucji kultury, artystów, managerów, dziennikarzy i wytwórni muzycznych; jest jednym z największych spotkań branży muzycznej, promującym debiutujących artystów; 3. edycja obejmowała ponad 120 artystów oraz 13 lokalizacji w centrum miasta; w 2025 r. po raz pierwszy przyznano nagrodę Next Fest Award;
  • Męskie Granie – wydarzenie w Parku Cytadela obejmowało unikalne projekty muzyczne oraz koncert finałowy Męskie Granie Orkiestra 2025;
  • Festiwal Zorza – nowy, unikalny format kulturowy łączący muzykę z innymi dziedzinami sztuki, a także społecznością jako miejsce dla tych, którzy nie tylko konsumują kulturę, ale też ją współtworzą; w 2025 r. Zorza odbywała się nad Maltą, na terenach pofabrycznych Komandorii; 
  • Festiwal Rockowizna – muzyczne wydarzenie w klasycznym, rockowym wydaniu; trzydniowa impreza plenerowa zorganizowana na terenie Ławicy;
• konkursy:
  • 15. Międzynarodowy Konkurs Lutniczy im. Henryka Wieniawskiego – najstarsze i jedno z najbardziej prestiżowych wydarzeń tego rodzaju na świecie; międzynarodowe jury oceniło 76 instrumentów pod kątem walorów dźwiękowych i jakości wykonania;
  • XXII Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Georga Philippa Telemanna – coroczna, międzynarodowa impreza kulturalna;
  • Grand Prix Polskiej Chóralistyki im. Stefana Stuligrosza – 7. edycja jednego z najważniejszych ogólnopolskich konkursów chóralnych; w wydarzeniu rywalizują laureaci sześciu uznanych polskich konkursów chóralnych; program obejmował warsztaty prowadzone przez dyrygentów i specjalistów emisji głosu, wykłady i panele edukacyjne, wystawy oraz 10 koncertów zaproszonych chórów w Poznaniu i Wielkopolsce; Grand Prix 2025 zdobył Poznań Group Ensemble pod dyrekcją Michała Plichty; w wydarzeniu uczestniczyło ponad 2,5 tys. osób;
• projekty społeczne:
  • Barak Kultury – społeczno-artystyczna przestrzeń w centrum Poznania przy Al. Marcinkowskiego 21; interdyscyplinarny projekt, koordynowany przez Fundację Barak Kultury, miał na celu integrowanie lokalnej społeczności oraz osób z doświadczeniem migracyjnym i przedstawicieli mniejszości, a także tworzenie przestrzeni bez barier i otwartej na różnorodność;
  • Atelier w sercu miasta – kontynuacja 8. letniej działalności Ośrodka Stowarzyszenia Łazęga Poznańska; projekt tworzył przestrzeń dialogu międzypokoleniowego i międzyśrodowiskowego, podejmując tematy pamięci, tożsamości, historii lokalnej oraz sztuki współczesnej; dzięki otwartej formule wzmacniał społeczną funkcję kultury, sprzyjając integracji, edukacji i budowaniu wspólnoty;
  • Scena Letnia w Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu – cykl 10 bezpłatnych koncertów „Scena Letnia” w Auli Nova, stanowiący część wakacyjnej oferty kulturalnej Miasta Poznania i zapewniający szeroki dostęp do muzyki; uczestniczyło w nim niemal 5 tys. osób; program obejmował repertuar od muzyki klasycznej i historycznej (w tym prezentacje na klawesynach i organach) po jazz i muzykę współczesną; każde wydarzenie poprzedzało krótkie wprowadzenie do wykonywanych utworów i sylwetek artystów;
  • Festiwal Najmłodszych 2025 – wydarzenie sztuki performatywnej dla dzieci i ich bliskich; tworzyło bezpieczną i przyjazną przestrzeń do wspólnego obcowania ze sztuką, sprzyjając budowaniu relacji rodzinnych i międzypokoleniowych oraz rozwijaniu wrażliwości estetycznej najmłodszych.

Wyjątkowym wydarzeniem muzealnym w 2025 r. była wystawa twórczości Józefa Chełmońskiego w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Ekspozycja „Józef Chełmoński (1849–1914)” stanowiła efekt trzyletniego projektu badawczego (2022–2025), podjętego przez konserwatorów i kuratorów trzech Muzeów Narodowych: w Warszawie, Poznaniu i Krakowie. Współpraca ta zaowocowała powstaniem ekspozycji około 150 dzieł Józefa Chełmońskiego, jednego z najważniejszych polskich artystów drugiej połowy XIX w.

Miasto wspierało stałą aktywność kulturalną w przestrzeniach publicznych. Realizowano m.in. program „Lato z Estradą” w ramach cyklu „Podróże po Kulturze”, obejmujący ponad 100 bezpłatnych wydarzeń na 19 osiedlach Poznania. Jego celem było zwiększenie dostępności do spektakli, warsztatów i koncertów dla mieszkańców obszarów oddalonych od centrum miasta. W 2025 r. po raz pierwszy zrealizowano cykl „Estrada w Centrum”, wykorzystujący potencjał Starego Rynku oraz placów Wolności i Kolegiackiego, gdzie w okresie letnim odbyło się ponad 30 bezpłatnych wydarzeń, w tym koncerty, spektakle teatralne, kino plenerowe i działania artystyczne. Kontynuowano również projekty takie jak „Silent Cinema” na tarasie Kina Muza oraz cykl „Łazarskie Lato”, który przekształcił Rynek Łazarski w przestrzeń sąsiedzkich spotkań i letnią strefę relaksu. Realizowano także „Lato na Madalinie” w dawnej zajezdni tramwajowej przy ul. Madalińskiego, oferujące wydarzenia dla dzieci i dorosłych. Wszystkie wydarzenia w ramach tego programu były bezpłatne i odbywały się dzięki wsparciu Miasta Poznania. Uzupełnieniem tej oferty była „Scena nad Rusałką”, gdzie odbywały się koncerty finansowane w ramach Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego. Ponadto w Zamku Cesarskim, na Placu Wolności oraz przy Bramie Poznania ICHOT odbyła się 2. edycja Gotango Festival. W programie znalazły się milongi z muzyką na żywo, warsztaty taneczne, koncert zespołu Bandonegro, zwiedzanie miasta.

Łazarskie Lato

Źródło: UMP

W ramach działań o charakterze lokalnym organizowano festiwale oraz pokazy filmowe na osiedlach, np. w ramach projektu PBO2025: Kultura na Fyrtlach: Podolany, Strzeszyn, Kiekrz, Smochowice; Muzyka i teatr na winogradzkim fyrtlu; Kultura dla mieszkańców Podolan i Strzeszyna; Królewski Festyn na Piątkowie; Kino pod chmurką nad jeziorem Rusałka.

W 2025 r. Miasto przyznało:

• w ramach Programu Stypendiów Twórczych Miasta Poznania – 34 stypendia indywidualne i 7 stypendiów dla grup twórczych; stypendia otrzymało łącznie 57 osób reprezentujących środowiska muzyczne, sztuk wizualnych, tańca, literatury, animacji i edukacji kulturowej;
• 10 stypendiów dla młodych twórców poznańskiego środowiska artystycznego;
• Nagrodę Artystyczną Miasta Poznania – jej laureatem w 2025 r. został Piotr C. Kowalski, malarz, profesor i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu – dzisiejszego Uniwersytetu Artystycznego – w którym nadal prowadzi Pracownię Malarstwa;
• Poznańską Nagrodę Literacką fundowaną przez Miasto Poznań i Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, w ramach której przyznano:
  • Nagrodę im. Adama Mickiewicza dla Michała Witkowskiego za książkę „Autobiografia, t. 1: Wiara. 1975‒1990” ze wskazaniem na całokształt twórczości;
  • Stypendium im. Stanisława Barańczaka – dla Anny Adamowicz.

Poznańska Nagroda Literacka

Źródło; UMP (foto Przemysław Stanula)

Poza tym w 2025 r. przyznano:

• Nagrodę Prezydenta Miasta Poznania, towarzyszącą XXIII edycji Poznańskich Targów Książki 2025 oraz Nagrodzie Pegazika – w kategorii Twórca Książki dla Dzieci i Młodzieży nagrodę otrzymała ilustratorka Emilia Dziubak, a w kategorii Przyjaciel Książki dla Dzieci i Młodzieży – Anna Bany z Serdecznik Fundacja, koordynatorka projektu Oddział Bajka – Wędrująca Szpitalna Biblioteka;
• nagrody w konkursie literackim na najlepsze opowiadanie kryminalne „Kryminał do poznania” (2. edycja) – nagrody główne otrzymali Rafał Brączkowski, Magdalena Siwek i Barbara Sarbian;
• GRAND PRIX 14. Biennale Grafiki Artystycznej Poznań 2025 dla Vinicius Libardoni – Brazylia/Włochy za pracę „Sudety”;
• Nagrodę Wielkiej Złotej Pieczęci Miasta Poznania – Uniwersytetowi Medycznemu im. Karola Marcinkowskiego;
• Srebrną Pieczęć Miasta Poznania panu Bernardowi Jakubowskiemu za znaczący wkład w pielęgnowanie tradycji rzemiosła;
• Nagrodę Prezydenta Miasta Poznania im. Jana Baptysty Quadro za najlepiej zaprojektowany i zrealizowany obiekt architektoniczny na terenie stolicy Wielkopolski, który został oddany do użytku w roku poprzedzającym przyznanie nagrody; zwyciężył projekt Food Fort Ostrów Tumski przygotowany przez OZ Studio Projektowe.

Food Fort Ostrów Tumski, zaprojektowany przez OZ Studio Projektowe, zwyciężył w XXVII edycji nagrody Jana Baptysty Quadro

Źródło: UMP