Mitygacja i adaptacja do zmian klimatu

W 2025 r. w Poznaniu wdrażano m.in.: Plan adaptacji do zmian klimatu Miasta Poznania do roku 2030 oraz Uchwałę antysmogową Sejmiku Województwa Wielopolskiego.

W Poznaniu prowadzone były także działania na rzecz ochrony środowiska wynikające z rekomendacji Poznańskiego Panelu Obywatelskiego (PPO).

W ramach działań Miasta związanych z poprawą jakości powietrza, w 2025 r. zrealizowano m.in.:

• program KAWKA BIS, w ramach którego możliwe było pozyskanie środków na likwidację pieców i kotłów opalanych węglem i zastąpienie ich ekologicznym źródłem ciepła; łącznie zrealizowano 346 wniosków; uzyskane efekty to: zlikwidowanie 646 pieców opalanych drewnem lub węglem, z tego 8 pieców zastąpiono ciepłem systemowym, 504 ogrzewaniem gazowym, 110 ogrzewaniem elektrycznym, 24 ogrzewaniem za pomocą pompy ciepła; pozwoliło to zredukować ilość spalanego opału o 1,3 tys. ton;
• wsparcie dla mieszkańców w aplikowaniu do rządowego programu „Czyste Powietrze” o dofinansowanie na wymianę pieca i termomodernizację budynku; w 2025 r. złożono 20 wniosków, udzielono także pomocy przy 71 rozliczeniach dotacji beneficjentom programu;
• umowę dotacyjną w ramach realizacji rządowego programu „Ciepłe Mieszkanie”; w 2025 r. zrealizowano jedno zadanie dotacyjne;
• badania dronem pod kątem wykrycia w powietrzu spalania niedozwolonych substancji z domowych palenisk;
• program „Trzymaj Ciepło”, polegający na bezpłatnych badaniach termowizyjnych budynków; w 2025 r. w ramach 16. edycji programu, wykonano badania termowizyjne 265 domów jednorodzinnych i 40 budynków wielorodzinnych;
• program dotacji do wymiany okien lub drzwi zewnętrznych, rozliczono 24 umowy;
• miejską usługę internetową „Atmosfera dla Poznania”, która dostarczała informacji na temat rzeczywistego i prognozowanego stanu jakości powietrza w mieście;
• trzydniowe ekoprognozy stężeń pyłów drobnych PM10 dla Poznania oraz na tle województwa wielkopolskiego;
• prace termomodernizacyjne w placówkach oświatowych;
• projekt „Skończmy ze smogiem w Poznaniu”, Miasto kontynuowało usługę wyświetlania bieżących informacji o jakości powietrza na wybranych przystankach komunikacji miejskiej (ekrany LCD) w 22 lokalizacjach;
• EkoPatrole Straży Miejskiej Miasta Poznania, które in. systematycznie prowadziły kontrole jakości opału używanego w domowych paleniskach;
• utrzymanie mniejszej częstotliwości wykaszania miejskich trawników.

Miasto wdrażało działania mające na celu ograniczenie emisji ze środków transportu, m.in. poprzez wprowadzenie organizacji sprzyjającej maksymalnej płynności ruchu oraz ograniczanie transportu samochodowego w centrum miasta (m.in. Projekt Centrum, rozszerzanie strefy Tempo 30, przebudowa dróg, rozbudowa sieci dróg rowerowych). Ponadto Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu sp. z o.o. (MPK) powiększyło liczbę zeroemisyjnych pojazdów do 75 autobusów elektrycznych oraz 25 autobusów o napędzie elektrycznym zasilanych wodorem. W 2025 r. oddano do użytku 10,8 km dróg rowerowych (łącznie 361,8 km), a także kontynuowano wsparcie dla Poznańskiej Kolei Metropolitalnej.

Miasto realizowało projekty unijne, wpływające na ograniczenie emisji spalin z pojazdów samochodowych:

• REFOCUS, którego głównym celem jest wzmocnienie lokalnych i regionalnych zdolności w podejmowaniu decyzji związanych z zeroemisyjną mobilnością;
• GREENTURN, którego celem jest usprawnienie dostawy drobnych przesyłek, zmniejszenie emisji transportowej i zorganizowanie łączenia przesyłek tak, by ograniczyć liczbę dostaw w mieście;
• GRETA, który zakłada pilotażowe wprowadzenie rozwiązań usprawniających końcowy etap procesu logistycznego (dostawy ostatniej mili).

Miasto zachęcało prywatne firmy do uruchomienia w Poznaniu ekologicznych usług współdzielenia pojazdów, takich jak samochody (w tym z napędem hybrydowym) czy hulajnogi elektryczne.

Poznań zajmował 7. miejsce wśród 198 polskich miast pod względem zagrożenia środowiska ściekami przemysłowymi i komunalnymi oraz 14. miejsce wśród 96 miast pod względem zużycia wody na cele przemysłowe i komunalne (najnowsze dostępne dane GUS-u za 2024 r.).

Dla przywrócenia, utrzymania i stabilizacji istniejących układów wodnych, prowadzona była coroczna konserwacja rowów, zbiorników wodnych oraz małej retencji i budowli hydrotechnicznych. W ramach zadania zrealizowano m.in:

• usuwanie zatorów i zanieczyszczeń na budowlach hydrotechnicznych, m.in. na rowie Wierzbak, Cybina oraz Kanale Młyńskim;
• renowację Stawów Sołackich;
• utrzymanie i konserwację wałów przeciwpowodziowych – m.in. na Bielnikach i wału Luboń-Dębina;
• aktualizację potrzeb konserwacji na wybranych ciekach i zbiornikach m.in: Skórzynka, Ceglanka, Wierzbak, Stawy Strzeszyńskie;
• opracowanie metody rekultywacji stawu nr I w Parku Sołackim.

W ramach „Planu inwestycji gospodarowania wodami opadowymi na terenie miasta Poznania” (PIGWO), spółka Aquanet S.A. przeprowadziła m.in. prace przy budowie zbiornika retencyjnego Łacina w zlewni kolektora Berdychowskiego (aktualny stopień zaawansowania to 87%), prace przy budowie zbiornika retencyjnego przy ul. Straży Ludowej (zaawansowanie 85%) oraz zrealizowała renowację kolektora Piaśnica. Wykonany został także model matematyczny systemu kanalizacji deszczowej zlewni Koźlanki, Głównej i Cybiny. W trakcie opracowania znajdują się również modele zlewni Obrzycy oraz Kolektora Naramowickiego. Z kolei w ramach prac bieżących odbywało się czyszczenie wpustów ulicznych (6,8 tys. szt.) oraz kanalizacji deszczowej (7,1 km).

Miasto, Aquanet Retencja Sp. z o.o. oraz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu w 2025 r. zaangażowały się w unijny międzynarodowy Projekt ReBioClim (Restoring urban streams to promote Biodiversity, Climate adaptation and Improved quality of life in cities), realizowany w ramach Programu Interreg. Skupia się on na odtwarzaniu strumieni miejskich, w celu promowania różnorodności biologicznej, dostosowania do zmian klimatu oraz poprawy jakości życia w miastach. Partnerzy projektu podejmują działania zmierzające do opracowania i wdrożenia planu rekultywacji cieków oraz opublikowania przewodnika dobrych praktyk. Program zakończy się w 2027 r.

Miasto w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Metropolia Poznań oraz gminami Rokietnica, Oborniki, Kostrzyn, Suchy Las, Śrem i Murowana Goślina realizowało unijny projekt „Wsparcie małej retencji wodnej i rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury na obszarze Metropolii – Etap I”. W październiku 2025 r. została podpisana umowa o dofinansowanie Etapu II, a do projektu dołączyły: miasta Luboń i Puszczykowo oraz gminy: Swarzędz, Mosina, Tarnowo Podgórne, Czerwonak, Pobiedziska, Oborniki oraz miasto i gmina Buk. Celem projektu jest wsparcie przystosowania się do zmian klimatu oraz ograniczenie ryzyka klęsk żywiołowych i katastrof poprzez ochronę zasobów wodnych i rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury na obszarze gmin Metropolii Poznań.

Realizowano również „Program dotacji celowych na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej”. Obejmuje on działania związane z budową lub modernizacją systemów deszczowych na terenie Poznania, które umożliwiają zatrzymanie i wykorzystanie opadów bezpośrednio w miejscu ich powstawania. W ramach programu „Mała retencja” podpisano 149 umów o przyznanie dotacji i wykonano systemy gromadzące łącznie 517,6 tys. litrów wody deszczowej.

Aquanet Retencja sp. z o.o. prowadziła stały monitoring opadów w Poznaniu. Uruchomiona w 2021 roku sieć deszczomierzy jest częścią gospodarki wodami opadowymi. Obecnie takie urządzenia instaluje się głównie po to, by wspierać modelowanie hydrodynamiczne sieci kanalizacji deszczowej.

Prowadzona była inwentaryzacja geodezyjna wraz z inspekcją wizualną i opinią techniczną systemu kanalizacji deszczowej zlokalizowanego na terenie Poznania. W 2025 r. zinwentaryzowano część największej zlewni Poznania – Zlewni Bogdanka – łącznie 117,7 km kanalizacji deszczowej.

W granicach miasta w 2025 r. funkcjonowały 4 kąpieliska, które charakteryzowały się dobrymi lub doskonałymi (Jezioro Strzeszyńskie) parametrami czystości. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna prowadziła regularne kontrole i nadzór nad kąpieliskami.

Miasto w 2025 r. naliczało opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej w odniesieniu do 22 nieruchomości na terenie Poznania. Działanie to ma na celu zatrzymanie uszczelniania terenu i ma przyczyniać się do zatrzymania wód w miejscu ich powstania.

W celu ochrony jakościowej i ilościowej wód podziemnych Miasto prowadziło bieżący nadzór nad: projektowaniem, dokumentowaniem oraz wykonaniem nowych ujęć podziemnych, likwidacją nieczynnych lub zużytych techniczne studni ujmujących wody podziemne, wykonywaniem monitoringu środowiska gruntowo-wodnego na terenie zakładów transportowych, produkcyjnych, oczyszczalni ścieków i stacji paliw.

Aquanet Retencja sp. z o.o. prowadziła również działania promocyjno-edukacyjne na rzecz retencji, m.in. kampanię edukacyjną skierowaną do dzieci „Co zrobić z tym deszczem”, skierowaną do uczniów klas trzecich poznańskich szkół podstawowych.