Kultura pamięci

Rada Miasta Poznania ustanowiła rok 2025 „Rokiem 1000-lecia koronacji pierwszych królów Polski – Bolesława Chrobrego oraz Mieszka II Lamberta”. Wydarzenia te należały do najważniejszych w historii Wielkopolski. Zakończyły one proces formowania państwa polskiego oraz wzmocniły suwerenność i niezależność Polski na arenie międzynarodowej.

Miasto Poznań wraz z poznańskimi instytucjami kultury przygotowało wiele interesujących wydarzeń i inicjatyw w związku z jubileuszem koronacji pierwszych królów Polski oraz 1000. rocznicą śmierci Bolesława Chrobrego i jego pochówku w Katedrze Poznańskiej. W obchody jubileuszu włączyły się także organizacje pozarządowe, naukowcy, uczniowie i nauczyciele poznańskich szkół oraz wiele innych osób i firm działających w Poznaniu.

Do ważniejszych kulturalnych wydarzeń rocznicowych zaliczyć należy:

• konferencje: międzynarodowa konferencja naukowa zorganizowana przez Miasto Poznań i Wydział Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza pt. „Król Bolesław Chrobry i jego czasy. Poznań – Piastowie – Europa”; konferencja „Mieszko II i Rycheza – oceny historyków 1000 lat po koronacji” zorganizowana przez Miasto Poznań oraz Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania; konferencja w ramach projektu „Trzy korony – dziedzictwo i pamięć” zorganizowana przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa wspólnie z Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu, której tematem była prezentacja Piastów związanych z Ostrowem Tumskim;
• spektakle: spektakl „Plemię” Teatru Usta Usta Republika, osadzony w konwencji science fiction i poświęcony tematyce wspólnoty oraz tożsamości narodowej; widowisko plenerowe „BOLEZLAVUS” w przestrzeni Ostrowa Tumskiego i amfiteatru Bramy Poznania, którego scenariusz przygotowano na podstawie źródeł historycznych, ich analizy oraz wyników badań archeologicznych;
• koncerty: cykl koncertów w Bazylice Archikatedralnej na Ostrowie Tumskim w Poznaniu (oraz w innych miastach) prezentujący wykonanie utworu „1025”, skomponowanego przez Aleksandra Dębicza z okazji rocznicy koronacji i śmierci pierwszego króla Polski; koncerty realizowano w ramach projektu „Muzyka Katedr”, którego założeniem jest tworzenie muzyki inspirowanej średniowieczną przestrzenią, historią i dziedzictwem miejsc związanych z początkami państwa polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem Poznania i Gniezna; koncert „Ars Longs Vita Brevis” („Życie przemija, sztuka trwa”) we wnętrzach kościoła Najświętszej Maryi Panny in Summo na Ostrowie Tumskim;
• wystawy tematyczne: trzyczęściowa wystawa „Bolesław Chrobry z Poznania po władzę i koronę” zorganizowana przez Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Archeologiczny Genius loci w przestrzeni miasta na trasie między Starym Rynkiem a Ostrowem Tumskim; towarzyszył jej program edukacyjny oraz dwutomowy katalog, którego pierwszy tom poświęcono politycznej i symbolicznej drodze Chrobrego do korony, a drugi – odkryciom archeologicznym z Ostrowa Tumskiego; wystawa „Po poznańsku. Pamięć o Pierwszych Piastach” zorganizowana przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa przedstawiała zmieniające się na przestrzeni wieków sposoby pielęgnowania pamięci o początkach państwa polskiego oraz związkach jego pierwszych władców z Ostrowem Tumskim;
• publikacje: tom „Kroniki Miasta Poznania” w całości poświęcony czasom Bolesława Chrobrego, przygotowany przez Wydawnictwo Miejskie Posnania; książka „Rycheza to znaczy władczyni” autorstwa Piotra Stefaniaka;
• konkurs grantowy dla organizacji pozarządowych ogłoszony przez Miasto Poznań w celu wspierania lokalnych inicjatyw, w ramach, którego m.in. promowane były wydarzenia związane z jubileuszowym rokiem;
• projekt ,,Królewska wyspa” realizowany przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa, w tym m.in. kampania społeczna, liczne wydarzenia, spotkania, warsztaty, koncerty, wykłady przybliżające historię i dziedzictwo tych czasów.

Wyjątkowa dekoracja z okazji 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego

Źródło: UMP

Do działań podejmowanych w 2025 r. w ramach upamiętnienia ważnych rocznic należały obchody:

• 83. rocznicy Akcji Bollwerk – organizatorem uroczystości było Miasto Poznań, a współorganizatorami: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Zarząd Okręgu Wielkopolska – „Środowisko Pałac” oraz Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 40 im. Mieszka I w Poznaniu; obchody rozpoczęły się uroczystością w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 40 im. Mieszka I w Poznaniu; kontynuowano je pod obeliskiem upamiętniającym akcję dywersyjną, gdzie złożone zostały wieńce;

• 80. rocznicy zakończenia okupacji niemieckiej i walk o Poznań – organizatorem uroczystości był Prezydent Miasta Poznania; w imieniu mieszkańców Poznania złożono kwiaty pod pomnikami Cytadelowców i Żołnierzy Alianckich, Żołnierzy 2. Armii Wojska Polskiego oraz na grobach poległych, którzy spoczywają na cmentarzu komunalnym na Miłostowie; przy głazach pamięci znajdujących się na cmentarzach Junikowo i Miłostowo złożono również cześć ofiarom wojny w Ukrainie;

Obchody rocznicy zakończenia okupacji niemieckiej i walk o Poznań

Źródło: UMP

• 234. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3. Maja – obchody rozpoczęły się mszą świętą, którą poprzedziło złożenie przez władze miasta i regionu wspólnego wieńca przy Pomniku króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; główne uroczystości z udziałem zaproszonych gości na Placu Wolności zakończyła defilada pododdziałów wojska, służby więziennej i straży pożarnej; obchodom towarzyszył szereg atrakcji zorganizowanych dla mieszkańców, w tym koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Sił Powietrznych na Placu Wolności oraz prezentacja pojazdów służb mundurowych;

Święto Konstytucji 3 Maja w Poznaniu

Źródło: UMP

• 69. rocznicy Powstania Poznańskiego Czerwca 1956 r. – uroczystości organizowane były przez Prezydenta Miasta Poznania i Komitet Organizacyjny Rocznic Powstania Poznańskiego Czerwca 1956; współorganizatorami uroczystości był Związek Kombatantów i Uczestników Powstania Poznańskiego Czerwca 1956, NSZZ Solidarność H. Cegielski-Poznań SA., Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” ZNTK S.A. oraz Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” MPK Poznań Sp. z o.o. oraz Gabinet Wojewody Wielkopolskiego; pamięć Bohaterów Czerwca’56 uhonorowano złożeniem kwiatów pod pomnikami oraz tablicami upamiętniającymi wydarzenie; po mszy świętej w intencji ofiar Czerwca ’56 rozpoczęły się uroczystości główne, program obchodów rocznicowych tworzyły wydarzenia przygotowywane przez poznańskie instytucje kultury, stowarzyszenia i organizacje społeczne, m.in.: Wielkopolskie Muzeum Niepodległości i Muzeum Powstania Poznańskiego Czerwiec’56;
• 81. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego – pamięć Bohaterów Powstania uczczono złożeniem kwiatów pod Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej oraz przy tablicy Armii Krajowej w krużgankach Kościoła oo. Dominikanów; odprawiono również mszę świętą w Kościele Najświętszego Zbawiciela w intencji poległych w Powstaniu Warszawskim;
• 69. rocznicy wybuchu Powstania Węgierskiego – uroczystość odbyła się pod tablicami upamiętniającymi Pétera Mansfelda i Romka Strzałkowskiego – chłopców, którzy stracili życie w wyniku represji komunistycznych władz; przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej złożyli wspólny wieniec w imieniu mieszkańców Poznania;
• 86. rocznicy pierwszych wysiedleń Wielkopolan w czasie II wojny światowej – uroczystości zorganizowało Miasto Poznań wraz ze Stowarzyszeniem Społeczny Komitet Budowy Pomnika Wypędzonych w Poznaniu.

Obchody rocznicy wysiedleń Wielkopolan w czasie II wojny światowej

Źródło: UMP

Wydarzeniem poświęconym historii Poznania i jego militarnemu dziedzictwu były Dni Twierdzy Poznań. Program XIII. edycji obejmował zwiedzanie ponad 30 poznańskich fortyfikacji oraz obiektów związanych z historią miasta od jego początków, przez okres II wojny światowej, po czasy zimnej wojny. Wiele z nich nie jest na co dzień dostępnych.  Uzupełnieniem programu były rekonstrukcje historyczne, ekspozycje, spacery z przewodnikami, wykłady, gry mobilne i terenowe, konkursy oraz możliwość zakupu wydawnictw i pamiątek.

Dni Twierdzy Poznań 

Źródło: UMP (fot. Łukasz Gdak)